tidgp - Wał Pomorski nad jeziorem Bielsko w Białym Borze

Fortyfikacje Wału Pomorskiego na południe od Białego Boru stanowią ciekawy przykład wykorzystania polodowcowej rynny jeziornej jako przeszkody przeciwpiechotnej i przeciwpancernej.

Informacja ogólna.

Fortyfikacje Wału Pomorskiego na południe od Białego Boru stanowią ciekawy przykład wykorzystania polodowcowej rynny jeziornej jako przeszkody przeciwpiechotnej i przeciwpancernej. Niemieckie schrony bojowe powstały jak cała Pozycja Pomorska w latach trzydziestych ubiegłego wieku. Miejscowość Biały Bór i droga przez nią przebiegająca stanowi dogodne miejsce dla nacierających do przeprawy przez ciąg jezior na północ i południe od miasteczka, przez co możliwe jest obejście silnego węzła obrony w Szczecinku i opanowanie ważnej szosy na Kołobrzeg. Dlatego sama miejscowość jak i dogodne przesmyki pomiędzy zostały odpowiednio ufortyfikowane: wzdłuż omawianego odcinka, na zachodnim stromym brzegu jeziora Bielsko wybudowano szereg schronów bojowych. Są to w większości obiekty do prowadzenie ognia skośnego, jedno lub dwusektorowe. Nie udało mi się odnaleźć żadnego schronu biernego. W roku 1944 w obliczu zbliżającej się do granic Rzeszy Armii Czerwonej pozycję przygotowano do walki i uzupełniono siecią rowów strzeleckich i łącznikowych, a także obiektami typu Ringstand 58c, potocznie zwanych „Tobrukami”.

Walki w 1945 roku.

Walki o Wał pomorski toczyły się w trakcie operacji styczniowej Armii Czerwonej. Omawiany odcinek leżał poza głównym kierunkiem natarcia wojsk radzieckich zmierzających na Berlin, ale blokował jedną z dobrych dróg w kierunku Morza Bałtyckiego. Dowódcy nacierających wojsk zostali dobrze poinformowani o strukturze umocnień przez polskich oficerów, jeńców wojennych, którzy wykorzystując fakt przebywania w niewoli na omawianym terenie „zinwentaryzowali” niemieckie fortyfikacje, a informacje o tym przekazali Rosjanom. Wieczorem 25 lutego 1945 roku jednostki Armii Czerwonej przystąpiły do szturmu Białego Boru, który trwał do godzin rannych następnego dnia. Podobnie wydarzenia potoczyły się na południowym krańcu jeziora Bielsko, gdzie Rosjanie wyparli Niemców ze schronów w rejonie Drzonowa. Próba odbicia pozycji w kolejnym dniu nie przyniosła efektów. Armia Radziecka bez większych trudności opanowała rejon Białego Boru, a Wał Pomorski nie stanowił w tym większej przeszkody dla nacierających. Co więcej, doszło do kuriozalnej sytuacji: do obrony przed kontratakującym Wehrmachtem zostały wykorzystane ich własne fortyfikacje.....

Zwiedzanie.

Schrony bojowe Wału Pomorskiego na omawianym odcinku położone są na stromym zachodnim brzegu jez.Bielsko na południe od Białego Boru. Obiekty w większości są dobrze zachowane i jedynie pozbawione pancerzy oraz wyposażenia. Czytelne i dobrze zachowane są też fortyfikacje ziemne zbudowane w okresie mobilizacyjnym, na krótko przed szturmem pozycji w 1945 roku.
Nie polecam jednak zwiedzania osobom, które dopiero zaczynają swoja przygodę z fortyfikacjami. Schrony znajdują się w urozmaiconym terenie i posuwanie się wzdłuż nich wymaga trawersowania stromej skarpy nad brzegiem jeziora. Do tego dochodzi bujny rozrost roślinności na tym słabo odwiedzanym odcinku Pozycji Pomorskiej, co powoduje, że odnalezienie poszczególnych obiektów wymaga sporego doświadczenia i determinacji.
Najlepszym do odwiedzenia tego fragmentu Wału Pomorskiego wydaje się okres wczesnowiosenny (brak liści), a zwiedzanie można rozpocząć od Białego Boru.

© Michał Budnik